Kalvaryal Greft Nedir? Çene Kemiği Artırımı, İyileşme ve Riskler

Kalvaryal greft, kafatası kubbesini oluşturan kemikten, genellikle parietal kemik bölgesinden alınan otojen kemik greftidir. Çene yüz bölgesindeki kemik eksikliklerini onarmak veya implant için yetersiz çene kemiğini artırmak amacıyla kullanılabilir. Kalvaryal kemik, “membranöz kökenli” kortikal bir kemiktir ve bazı klinik senaryolarda hacmini daha iyi koruyabildiği için tercih edilebilir. 

Kalvaryal greft hangi durumlarda gündeme gelir?

1. İmplant için kemik hacmi yetersizliği
   Özellikle üst çenede ileri düzey kemik kaybı olan hastalarda, implant yerleşimi için yatay ve bazen dikey hacim kazanımı hedeflenebilir. 
2. İleri atrofik maksilla rekonstrüksiyonu
   Dişsizlik sonrası ciddi rezorpsiyon gelişen üst çenede, implant öncesi “pre-implant” kemik rekonstrüksiyonunda kullanılan donör bölgelerden biri kalvaryadır. 
3. Onlay greft ile alveol kret büyütme
   Çene kemiği üzerine “blok/onlay” şekilde yerleştirilerek hacim kazandırma planlarında kalvaryal bloklar değerlendirilebilir. 
4. Sinüs lift ile kombine ileri augmentasyon planları
   Bazı protokollerde sinüs tabanı yükseltme ile birlikte kemik blokları kullanılarak üst çene arka bölgede implant altyapısı güçlendirilebilir. 

Kalvaryal greftin avantajları nelerdir?

1. Hacim stabilitesi ve yoğun kemik yapısı
   Kalvaryal greftlerin mineral yoğunluğunun yüksek olması ve bazı çalışmalarda iliak krest gibi donörlere kıyasla rezorpsiyon eğiliminin daha düşük bildirilmesi, seçilmiş vakalarda avantaj sağlar. 
2. İmplant için güvenilir altyapı
   Atrofik maksillada yapılan bir randomize çalışmada hem iliak krest hem kalvaryal greftlerin 4 ay sonra implant yerleşimi için güvenilir zemin sağlayabildiği, bazı parametrelerde kalvaryanın lehine bulgular olduğu raporlanmıştır. 
3. Uzun dönem implant sonuçları
   Kalvaryal greft üzerine implantla rehabilitasyon yapılan serilerde uzun dönem implant sağkalım oranlarının yüksek olduğu bildirilmiştir. 

Kalvaryal greftin sınırlılıkları ve kimlerde daha dikkatli değerlendirilir?

Kalvaryal greft “herkes için en iyi seçenek” değildir. Planlamada şu başlıklar özellikle önemlidir:

1. Gereken kemik miktarı ve defektin yönü (yatay mı, dikey mi, kombine mi)
2. Hastanın genel sağlık durumu ve cerrahi toleransı
3. Sigara kullanımı, ağız hijyeni, iyileşme riski
4. Daha basit yöntemlerle (GBR, ridge split, sinüs lift gibi) hedefe ulaşılıp ulaşılamayacağı

Kalvaryal greft nereden ve nasıl alınır?

Kalvaryal greft, çoğunlukla kafatası kemiğinin dış tabakasından (outer table) “split” tekniklerle alınır. Amaç, iç tabakayı ve beyin zarını koruyarak yeterli kalınlık ve boyutta greft elde etmektir. Cerrahi literatürde, uygun teknikle geniş outer-table greftlerin güvenle alınabildiğini ve teknik seçimin komplikasyon riskini azaltmaya odaklandığını anlatan yayınlar vardır. 

Çene bölgesine yerleştirme (alıcı saha) nasıl yapılır?

Genel prensipler çoğu onlay greft planında benzerdir:

1. Alıcı sahada kemik yüzeyi hazırlanır
2. Greft, hedeflenen hacim ve kontura göre şekillendirilir
3. Stabilite için genellikle sabitleme (vida ile tespit gibi) planlanır
4. Gerekirse greft çevresine partikül greft eklenebilir ve membran ile desteklenebilir
5. Yumuşak dokuların grefti “gerilimsiz” kapatması sağlanır

Burada başarıyı belirleyen ana konu “stabilite ve kapatma”dır. Greftin hareket etmesi veya dikiş hattının açılması, hacim kazanımını ve iyileşmeyi olumsuz etkileyebilir.

İmplant aynı seansta mı, sonra mı yapılır?

Bu karar çoğunlukla implantın ilk stabilitesi ile ilişkilidir:

1. Aynı seansta implant + greft: Mevcut kemik implantı yeterince tutabiliyorsa ve greft daha çok destekleyici ise değerlendirilebilir.
2. Aşamalı yaklaşım: Kemik yetersizliği belirginse önce greft, iyileşme sonrası implant daha öngörülebilir olur.
   Atrofik maksilla çalışmalarında greft sonrası belirli bir iyileşme döneminden sonra implant yerleşimi yapılan protokoller sık görülür. 

İyileşme süreci nasıl olur?

Yumuşak doku iyileşmesi: İlk 1 ila 2 haftada belirgin toparlama beklenir.
Kemik iyileşmesi ve olgunlaşma: Greftin alıcı sahaya biyolojik olarak uyumu ve stabil kalması daha uzun bir süreçtir. Bazı klinik protokollerde implant yerleşimi için birkaç aylık iyileşme periyodu kullanılır. 

Kalvaryal greftte olası riskler nelerdir?

Her cerrahide olduğu gibi riskler, tek tek değerlendirilir. İki ayrı bölge söz konusu olduğu için riskler iki başlıkta ele alınır.

1. Alıcı saha (çene bölgesi) ile ilgili
   Enfeksiyon
   Dikiş hattında açılma ve greftin açığa çıkması
   Greftte kısmi rezorpsiyon veya hacim kaybı
   Ağrı, şişlik, morarma
   Bazı vakalarda ek düzeltme ihtiyacı
2. Donör saha (kalvarya) ile ilgili
   İz ve saçlı deri hassasiyeti
   Hematoma gibi geç dönem sorunlar
   Nadir ama ciddi olabilen komplikasyonlar arasında dural yırtık ve dural sinüs kanaması gibi riskler literatürde özellikle vurgulanır, bu nedenle teknik ve deneyim önemlidir.
   Öte yandan, implant öncesi augmentasyon yapılan randomize çalışmalarda uzun dönem donör saha ağrısının düşük olduğu ve hasta memnuniyetinin yüksek bildirildiği veriler de vardır. 

Evde bakım ve takipte kritik noktalar

1. İlk günlerde yumuşak diyet, çiğneme yükünü azaltma
2. Ağız hijyenini sürdürme, cerrahi bölgeyi travmatize etmeme
3. Sigara kullanılıyorsa iyileşme döneminde ara verme, greft başarısı açısından belirleyici olabilir
4. Kontrolleri aksatmama, dikiş hattı ve greft stabilitesi erken dönemde yakından izlenir

Ne zaman gecikmeden değerlendirme gerekir?

• Basıyla durmayan kanama
• Artan şiddetli ağrı, ateş, kötü kokulu akıntı
• Dikiş hattında belirgin açılma, greftin görünür hale gelmesi
• Yüzde hızla artan tek taraflı şişlik
• Baş bölgesinde giderek artan şişlik, belirgin hassasiyet veya olağandışı bulgular

TOBB ETÜ Hastanesi’nde süreç nasıl planlanabilir?

Kalvaryal greft gibi ileri kemik rekonstrüksiyonlarında akış genellikle şu şekilde kurgulanır:

1. Muayene ve hedefin netleştirilmesi, implant mı, protez mi, kombine rehabilitasyon mu
2. Görüntüleme ile kemik eksikliğinin yönü ve miktarının ölçülmesi
3. Alternatiflerin değerlendirilmesi, GBR, blok greft, sinüs lift, distraksiyon gibi seçeneklerin karşılaştırılması
4. Donör saha seçimi ve ameliyat planı, tek seans mı aşamalı mı
5. Ameliyat sonrası bakım planı ve kontrol takvimi
6. Greft olgunlaşınca implant ve üst yapı planlaması, uzun dönem takip

Sık Sorulan Sorular

Kalvaryal greft mi, iliak krest grefti mi daha iyi?

Tek bir doğru yok. Bazı çalışmalarda kalvaryal greftin mineral yoğunluğu ve rezorpsiyon açısından avantajlı olabileceği, her iki donörün de uygun protokolle implant için güvenilir altyapı sağlayabildiği gösterilmiştir. 

İz kalır mı?

Kesi saçlı deri içinde planlandığında iz çoğunlukla saç içinde kalır, ancak iz uzunluğu ve görünürlüğü kişiden kişiye değişebilir. Randomize bir çalışmada kalvarya grubunda izlerin daha uzun olduğu, fakat hastalar için genelde rahatsız edici olmadığı bildirilmiştir. 

Kalvaryal greft üzerine implantların uzun vadeli başarısı nasıldır?

Uzun dönem takipli serilerde implant sağkalım oranları yüksek bildirilmiştir, ancak her hastada sonuç; kemik eksikliğinin tipi, cerrahi plan, ağız hijyeni ve takip disiplinine bağlıdır. 

Bilgilendirme Notu: Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır. Tanı ve tedavi planı, muayene ve görüntüleme ile kişiye özel oluşturulur.