Diş İmplantları ve Zigoma İmplantları: Kimlere Uygun, Süreç Nasıl İlerler, Riskler ve Uzun Dönem Bakım

Diş implantı, eksik dişin yerine çene kemiğine yerleştirilen yapay diş köküdür. İmplantın üzerine abutment ve protez diş (kron, köprü veya tam çene protezi gibi) planlanır. Amaç, çiğneme fonksiyonunu ve estetiği geri kazandırırken uzun vadede stabil bir çözüm sağlamaktır.

Zigoma implantı nedir?

Zigoma implantı, özellikle üst çenede ileri derecede kemik kaybı olan hastalarda, implantın bir bölümünün elmacık kemiğine (zigomatik kemik) ankraj aldığı özel bir implant yaklaşımıdır. Bu yaklaşım, çok atrofik üst çenede klasik implantların tutunacağı kemik olmadığı durumlarda, bazı hastalarda büyük kemik greftleme işlemlerine alternatif veya tamamlayıcı seçenek olarak değerlendirilir. Zigoma implantlarının uzun dönem sağkalımının yüksek olduğu ve en sık biyolojik komplikasyonun sinüzit olduğu raporlanmıştır. 

Kısa karşılaştırma: Klasik implant mı, zigoma implantı mı?

1. Klasik implantlar: Yeterli çene kemiği varsa veya kemik artırımı ile yeterli hacim oluşturulabiliyorsa ilk akla gelen seçenektir.
2. Zigoma implantları: Üst çenede ileri kemik erimesi varsa, uzun süren ve geniş greftlemeye uygun olmayan veya greftle başarının zor olacağı seçilmiş olgularda değerlendirilir. 

Hangi durumlarda implant tedavisi düşünülür?

1. Tek diş eksikliği
2. Birden fazla diş eksikliği, köprüye alternatif olarak
3. Tam dişsizlikte, protezin daha sağlam tutunması için
4. Çiğneme verimi düşmüş, protez hareketi yaşayan hastalarda fonksiyon ve konfor hedefiyle

Zigoma implantı hangi durumlarda gündeme gelir?

Zigoma implantları daha çok üst çene ile ilişkilidir ve genellikle şu senaryolarda değerlendirilir:

1. Üst çenede ileri derecede kemik kaybı, klasik implant için yeterli kemik bulunmaması
2. Sinüslerin genişlemesi ve kemik yüksekliğinin belirgin azalması
3. Daha önce kemik grefti yapılmış ancak istenen kemik hacmi korunamamış olgular
4. Çok ileri atrofik üst çenede sabit diş hedefi olan hastalar
   Zigoma implantlarıyla ilgili sistematik derleme ve meta analizlerde implant sağkalımının uzun dönemde yüksek olduğu, buna karşın sinüsle ilişkili komplikasyonların dikkatle yönetilmesi gerektiği vurgulanır. 

Her hastaya zigoma implant yapılır mı?

Hayır. Zigoma implantları, ileri cerrahi planlama ve deneyim gerektiren bir yaklaşımdır. Ayrıca üst çene sinüsleri, yumuşak doku kalitesi, ağız hijyeni, genel sağlık durumu ve planlanan protez tasarımı uygun olmalıdır. Bazı çalışmalarda sinüsle ilişkili komplikasyonlar ve nadir ama ciddi anatomik riskler (örneğin orbital bölgeye yakınlık) özellikle vurgulanır. 

Alternatifler neler olabilir?

Zigoma implantları gündeme geldiğinde hekimler genellikle şu alternatifleri de masaya koyar:

1. Kemik büyütmeleri (GBR, blok greft, sinüs lift gibi)
2. Kısa implantlar veya farklı implant tasarımları (uygun kemik varsa)
3. Sabit yerine hareketli protez seçenekleri
4. Seçilmiş olgularda farklı ileri implant çözümleri
   Doğru seçenek, hedeflenen protez tipi ve mevcut anatominin ölçülmesiyle belirlenir.

Değerlendirme ve planlama nasıl yapılır?

İmplant tedavisinde “planlama” tedavinin yarısıdır. Genellikle şu adımlar izlenir:

1. Klinik muayene: diş eti sağlığı, kapanış, çiğneme kuvvetleri, diş sıkma alışkanlığı, ağız hijyeni
2. Görüntüleme: çene kemiği ölçümleri, sinüs ve sinir kanalı gibi anatomik yapıların değerlendirilmesi
3. Protez planı: tek diş mi, köprü mü, tam çene mi, sabit mi, çıkarılabilir mi?
4. Aşamalar: aynı gün implant mı, önce kemik hazırlığı mı?
   TOBB ETÜ Hastanesi Ağız, Diş ve Çene Cerrahisi biriminde implant uygulamalarının yapıldığı ve gerekli durumlarda sedasyon veya genel anestezi ile işlemlerin planlanabildiği belirtilmektedir. 

Klasik diş implantı süreci nasıl ilerler?

Vaka bazında değişmekle birlikte tipik akış şöyle olur:

1. Hazırlık: ağız hijyeni düzenlenir, gerekirse diş eti tedavileri yapılır
2. Gerekirse kemik artırımı: kemik yetersizse önce kemik hazırlığı planlanır
3. İmplant yerleştirme: lokal anestezi ile poliklinik koşullarında yapılabilen bir işlemdir
4. İyileşme ve kemikle kaynaşma: implantın kemikle uyumu ve stabilitesi izlenir
5. Üst yapı: abutment ve protez dişler planlanır
6. Bakım ve kontroller: uzun dönem başarı için düzenli takip şarttır

Zigoma implantı süreci nasıl ilerler?

Zigoma implantları genellikle daha kapsamlı planlanır:

1. Detaylı görüntüleme ve üç boyutlu plan: implantın zigomaya yönü ve sinüs ilişkisi kritik olduğu için planlama hassastır
2. Cerrahi uygulama: tek başına veya klasik implantlarla kombine şekilde yapılabilir
3. Yükleme protokolü: bazı protokollerde “hemen yükleme” daha sık görülür, meta analizlerde hemen yüklemede sağkalımın yüksek bulunduğu veriler vardır. 
4. Yakın takip: sinüs semptomları, yumuşak doku iyileşmesi ve protez stabilitesi yakından izlenir
5. Uzun dönem bakım: düzenli kontrollerin aksatılmaması gerekir

Başarı oranları ve sık görülen komplikasyonlar

Zigoma implantlarında literatürde yüksek sağkalım oranları bildirilmiştir. Örneğin uzun dönem sistematik derleme ve meta analizde ortalama takip süresi yaklaşık 6 yıl civarında iken zigoma implant sağkalımı yaklaşık yüzde 96 seviyesinde raporlanmış, en sık biyolojik komplikasyon olarak sinüzit öne çıkmıştır. Başka bir sistematik derlemede de sağkalım aralıklarının yüksek olduğu ve sinüzit ile yumuşak doku enfeksiyonlarının sık komplikasyonlar arasında yer aldığı belirtilmiştir. 

Klasik implantlarda da komplikasyonlar olabilir:

1. Enfeksiyon, dikiş hattında açılma
2. İmplant çevresi yumuşak doku problemleri
3. Peri-implantitis (implant çevresi iltihap), uzun dönemde hijyen ve kontrollerle yakından ilişkilidir
4. Aşırı yük, diş sıkma, protez tasarımına bağlı mekanik sorunlar

Zigoma implantlarında ayrıca şu başlıklar daha çok konuşulur:

1. Sinüsle ilişkili sorunlar, sinüzit
2. Yumuşak doku dehisensi (doku açılması)
3. Nörolojik duyusal değişiklikler
4. Nadir ama ciddi anatomik riskler, bu nedenle planlama ve deneyim belirleyicidir 

İyileşme ve evde bakımda kritik noktalar

1. İlk günler: şişlik, hassasiyet beklenir, önerilen ağrı kontrol planına uyulur
2. Beslenme: cerrahi bölgeyi zorlamayan yumuşak gıdalarla başlanır, hekimin söylediği süre boyunca sert çiğnemeden kaçınılır
3. Ağız hijyeni: implant çevresi ve protez bağlantılarının temizliği uzun dönem başarının ana unsurudur
4. Sigara: iyileşmeyi zorlaştırabilir, başarıyı düşürebilir
5. Kontroller: özellikle zigoma implantlarında sinüs semptomları ve yumuşak doku durumu daha yakından izlenir

Hangi belirtilerde gecikmeden değerlendirme gerekir?

1. Artan şiddetli ağrı, ateş, kötü kokulu akıntı
2. Durdurulamayan kanama
3. Yüzde hızla artan tek taraflı şişlik
4. Burun tıkanıklığı, yüzde basınç, sinüs kaynaklı belirgin şikayetler
5. Protezde ani oynama, implant bölgesinde belirgin hareket hissi

TOBB ETÜ Hastanesi’nde süreç nasıl planlanır?

TOBB ETÜ Hastanesi Ağız, Diş ve Çene Cerrahisi bölümünde implant tedavilerinin yapıldığı, ayrıca diş fobisi olan hastalarda sedasyon veya genel anestezi seçeneklerinin değerlendirilebildiği ifade edilmektedir.
Pratik akış genellikle şöyle ilerler:

1. Muayene ve görüntüleme ile kemik miktarının ölçülmesi
2. Protez hedefinin netleştirilmesi, sabit mi, hareketli mi?
3. Klasik implant mı, kemik artırımı mı, ileri implant çözümleri mi kararının verilmesi
4. Cerrahi uygulama ve sonrası takip planının oluşturulması
5. Üst yapı ve uzun dönem bakım protokolü

Sık Sorulan Sorular

Zigoma implantı ile aynı gün diş takılır mı?

Bazı protokollerde hemen yükleme daha sık görülür ve meta analizlerde hemen yüklemenin sağkalımı yüksek bulunmuştur. Uygunluk, primer stabilite ve protez planına göre belirlenir. 

Zigoma implantının en sık sorunu nedir?

Literatürde en sık bildirilen biyolojik komplikasyon sinüzittir, bu nedenle sinüs değerlendirmesi ve takip önemlidir. 

Klasik implant ile zigoma implantı aynı hastada birlikte yapılır mı?

Seçilmiş olgularda evet, üst çenenin farklı bölgelerinde destek ve protez stabilitesi için kombine planlar yapılabilir. Karar, kemik dağılımına ve protez tasarımına bağlıdır.

Bilgilendirme Notu: Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır. İmplant türü seçimi ve tedavi aşamaları, muayene ve görüntüleme bulgularına göre kişiye özel planlanır.