Apikal rezeksiyon, dişin kök ucundaki enfekte dokunun temizlenmesi ve kök ucunun küçük bir bölümünün cerrahi olarak çıkarılması işlemidir. Sıklıkla “kök ucu cerrahisi” olarak da bilinir.
Bu işlem genellikle daha önce kanal tedavisi yapılmış bir dişte, kök ucunda iltihap odağı devam ediyorsa veya tekrarlıyorsa gündeme gelir. Amaç, enfeksiyon kaynağını ortadan kaldırarak dişi ağızda tutma şansını artırmaktır.
Apikal rezeksiyon ne zaman gerekir?
Her kanal tedavisi sorunu apikal rezeksiyon gerektirmez. Apikal rezeksiyon ise özellikle şu durumlarda değerlendirilir:
-
Kanal tedavisine rağmen kök ucunda iltihap devam ediyorsa: Dişte hassasiyet, ısırınca ağrı, zaman zaman şişlik veya filmde kök ucunda lezyon görünümü sürüyorsa.
-
Kanalın yeniden tedavisi teknik olarak mümkün değilse: Kanal içinde çıkarılması zor bir materyal, kırık alet parçası, aşırı kireçlenme veya kanalın ulaşılamayan bir segmenti varsa.
-
Kök ucunda kist benzeri oluşum veya kronik enfeksiyon odağı varsa: Bazı lezyonlar, kanal içi tedavi ile tam gerilemeyebilir ve cerrahi temizleme gerekebilir.
-
Dişte kök ucuna yakın çatlak şüphesi, anatomik zorluklar veya özel endikasyonlar varsa.
Belirtiler nelerdir?
Apikal rezeksiyona giden süreçte sık görülen belirtiler:
-
Isırınca veya çiğnerken ağrı
-
Dişe basınca hassasiyet
-
Diş etinde sivilce benzeri fistül oluşması, zaman zaman akıntı
-
Tekrarlayan şişlik
-
Uzayan sızlama, bazen gece ağrısı
-
Radyografide kök ucunda karanlık alan (lezyon) görülmesi
Apikal rezeksiyon öncesi değerlendirme nasıl yapılır?
Değerlendirmede genellikle şu başlıklara bakılır:
-
Klinik muayene: Dişin restorasyonu sağlam mı? Diş eti ve çevre dokuların durumu nasıl? Dişte sallanma veya çatlak şüphesi var mı?
-
Görüntüleme: Periapikal röntgen ile kök ucu lezyonu ve kanal dolgusu değerlendirilir. Bazı olgularda 3 boyutlu görüntüleme (CBCT) tercih edilebilir.
-
Alternatiflerin değerlendirilmesi: Dişin prognozu zayıfsa çekim ve sonrasında implant veya köprü gibi seçenekler daha mantıklı olabilir.
Apikal rezeksiyon nasıl yapılır?
Genel akış şu şekildedir:
-
Anestezi: Çoğunlukla lokal anestezi ile yapılır.
-
Diş eti dokusunun kaldırılması: Kök ucuna ulaşmak için ilgili bölgede diş eti dokusu kontrollü şekilde kaldırılır.
-
Enfekte dokunun temizlenmesi: Kök ucundaki iltihaplı veya granülasyon dokusu temizlenir.
-
Kök ucunun çıkarılması: Kök ucundan genellikle küçük bir bölüm çıkarılır.
-
Kök ucu hazırlığı ve kök ucu dolgusu: Kök ucunda küçük bir kavite hazırlanır ve biyouyumlu bir materyal ile kök ucundan sızdırmazlık sağlanır.
-
Kapatma ve dikiş: Bölge temizlenir, diş eti dokusu yerine yerleştirilir ve dikiş atılır.
İşlem sonrası neler normaldir?
-
Hafif ila orta düzey ağrı
-
Şişlik
-
Dikiş hattında hassasiyet
-
Hafif sızıntı tarzı kanama
-
Çiğneme sırasında bölgede gerginlik
Ne zaman tekrar değerlendirme gerekir?
-
Basıyla durmayan veya artan kanama
-
Giderek artan, şiddetli ağrı
-
Belirgin kötü koku, artan akıntı
-
Ateş, titreme
-
Yüzde belirgin asimetri yapan şişlik
-
Dudak, çene veya dilde uyuşma hissinin artması
-
Ağız açmada belirgin kısıtlılık
İyileşme süreci ne kadar sürer?
-
İlk 1 hafta: Şişlik ve hassasiyetin azalması, günlük yaşama dönüşün hızlanması.
-
7-14 gün: Dikiş kontrolü veya dikişlerin alınması.
-
Haftalar, aylar: Kök ucundaki kemik dokusunun toparlanması.
Apikal rezeksiyon sonrası bakım önerileri
-
Kanama kontrolü: İlk saatlerde bası önerilebilir. Sürekli tükürmek ve pipet kullanımı kanamayı artırabilir.
-
Beslenme: İlk gün yumuşak ve ılık gıdalar tercih edilmelidir.
-
Ağız hijyeni: Fırçalama devam eder, ancak işlem bölgesi travmatize edilmeden nazik temizlik yapılır.
-
Soğuk uygulama: İlk 24 saatte aralıklı soğuk uygulama şişliği azaltmaya yardımcı olabilir.
-
Sigara: Sigara iyileşmeyi olumsuz etkileyebilir ve enfeksiyon riskini artırabilir.
-
İlaçlar: Ağrı kesici ve gerekli görülen ilaçlar hekim tarafından planlanır.
TOBB ETÜ Hastanesi’nde süreç nasıl planlanır?
-
Ağız, diş ve çene cerrahisi veya endodonti değerlendirmesi
-
Gerekli görüntüleme ile lezyonun ve anatomik komşulukların incelenmesi
-
Dişin restoratif durumu ve kanal tedavisi kalitesinin değerlendirilmesi
-
Uygun hastada apikal rezeksiyon planlanması
-
İşlem sonrası bakım ve kontrol randevularının düzenlenmesi
-
Gerektiğinde uzun dönem takip filmi ile iyileşmenin doğrulanması
Sık Sorulan Sorular
Apikal rezeksiyon kanal tedavisinin yerine mi geçer?
Hayır. Kanal tedavisi yapılmış bir dişte, kök ucundaki enfeksiyon devam ediyorsa uygulanan tamamlayıcı bir cerrahi işlemdir.
İşlem sırasında ağrı olur mu?
Lokal anestezi ile bölge uyuşturulur. İşlem sonrası hassasiyet olabilir, ağrı kontrolü ilaçlarla yapılır.
Apikal rezeksiyon başarısız olursa ne olur?
Nüks veya iyileşmeme durumunda dişin prognozuna göre tekrar cerrahi veya çekim seçenekleri gündeme gelebilir.
Her kök ucu lezyonu apikal rezeksiyon gerektirir mi?
Hayır. Önce kanal tedavisinin yenilenmesi veya izlem gibi seçenekler değerlendirilir.
Bilgilendirme Notu: Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır. Tanı ve tedavi planı için klinik değerlendirme gerekir.
