Alveolar Kemik Artırımı Nedir? İmplant Öncesi Kemik Yetersizliği Nasıl Giderilir?

Alveolar kemik, dişleri taşıyan çene kemiği bölümüdür. Diş çekimi sonrası, uzun süre dişsiz kalma, enfeksiyon, periodontal hastalık, travma veya bazı kist ve cerrahi işlemlerden sonra bu kemikte hacim kaybı oluşabilir. İmplant için yeterli kemik kalınlığı ve yüksekliği yoksa, implantın doğru konumda ve uzun ömürlü yerleşmesi zorlaşır.

Alveolar kemik artırımı, implant için uygun kemik hacmini oluşturmak veya mevcut kemiği güçlendirmek amacıyla yapılan cerrahi işlemlerin genel adıdır. Hedef sadece “kemik eklemek” değildir; hedef, implantın etrafında sağlıklı, stabil ve uzun vadede korunabilir bir kemik çevresi oluşturmaktır.

Kemik neden azalır, bu önemli mi?

Diş kökü varken kemik sürekli fonksiyonel uyarı alır. Diş çekildiğinde bu uyarı azalır ve özellikle çekim bölgesinde kemik zamanla incelir ve alçalabilir. Ayrıca:

• Diş kökü ucu enfeksiyonları ve periodontal hastalık kemik kaybını hızlandırabilir

• Travma veya cerrahi sonrası defektler oluşabilir

• Üst çenede arka bölgede sinüs boşluğu zamanla aşağı doğru genişleyebilir, bu da yükseklik kaybı gibi düşünülebilir

İmplant planında kemik hacmi yetersizse:

• İmplant yanlış konumda yerleşmek zorunda kalabilir

• İmplantın çevresinde ince kemik kalabilir, bu da uzun vadede riskleri artırabilir

• Estetik bölgede diş eti konturu ve gülüş estetiği etkilenebilir

• Temizlik zorlaşabilir ve çevre dokular daha hassas hale gelebilir

Alveolar kemik artırımı ne zaman gerekir?

Kemik artırımı, her implant adayında otomatik olarak gerekmez. Gerekli olup olmadığı muayene ve görüntülemeyle netleşir. Sıklıkla şu durumlarda gündeme gelir:

• Kemik kalınlığı yetersizse: İmplantın çevresinde yeterli kemik duvarı oluşturacak kalınlık yoksa, özellikle dış (bukkal) tarafta incelik belirginse.

• Kemik yüksekliği yetersizse: Diş çekimi sonrası kemik alçalmışsa veya üst çenede sinüs, alt çenede sinir kanalı gibi anatomik yapılar nedeniyle mevcut kemik yüksekliği sınırlıysa.

• Diş çekimi sonrası boşluk büyükse veya kemik duvar kaybı varsa: Enfeksiyon, kist veya travma sonrası çekim bölgelerinde kemik defekti daha belirgin olabilir.

• Estetik bölgede doku desteği gerekiyorsa: Ön bölgede implant sadece fonksiyon değil estetik de demektir. Diş eti konturunun doğal görünmesi için kemik ve yumuşak doku desteği gerekebilir.

• İmplantın uzun vadeli stabilitesi için risk görülüyorsa: Sadece “yerleştirebilmek” değil, “uzun süre sorunsuz taşıyabilmek” hedeflenir.

Muayene ve planlamada nelere bakılır?

Kemik artırımı kararını doğru vermek için şu başlıklar değerlendirilir:

• Klinik muayene: Diş eti sağlığı ve biyotip (ince, kalın doku yapısı), eksik diş bölgesinde kretin şekli, komşu dişlerin durumu, kapanış ve çiğneme kuvvetleri, ağız hijyeni, sigara kullanımı, sistemik hastalıklar.

• Görüntüleme: İmplant planlamasında 3 boyutlu görüntüleme ile kemik hacmi, kemik kalitesi ve anatomik komşuluklar daha net görülür. Bu değerlendirme, artırıma gerek olup olmadığını ve hangi tekniğin uygun olacağını belirler.

Alveolar kemik artırımı yöntemleri nelerdir?

Kemik artırımı tek bir yöntem değildir. Defektin tipi, boyutu ve hedefe göre farklı yaklaşımlar seçilir. En sık kullanılan yöntemler:

• Soket koruma, çekim sonrası kemik kaybını azaltma: Diş çekimiyle aynı seansta, çekim boşluğunun uygun materyallerle desteklenmesidir. Amaç, kretin çökmesini azaltmak ve ileride implant planını kolaylaştırmaktır.

• Rejeneratif kemik artırımı, Guided Bone Regeneration: Kemik tozu benzeri materyallerle defektin doldurulması ve üzerine bariyer membran konularak bölgenin korunması prensibine dayanır.

• Blok greftler: Daha büyük hacim gerektiğinde, blok şeklinde kemik grefti ile hacim artırımı planlanabilir.

• Ridge split, kret genişletme: Bazı vakalarda kemik çok ince ama uygun “esneme” potansiyeline sahipse, kret kontrollü şekilde genişletilip aynı seansta implant yerleştirme değerlendirilebilir.

• Alveolar distraksiyon: Dikey kemik artırımı gereken seçilmiş olgularda, kemik uzatma prensibiyle yükseklik kazanımı planlanabilir.

Kullanılan greft materyalleri nelerdir?

Planlamada greft kaynağı ve materyal seçimi önemlidir. Seçenekler genelde şu gruplardadır:

• Otojen greft: Kişinin kendi kemiğidir.

• Allogreft: İnsan kaynaklı, özel işlemlerden geçirilmiş greftlerdir.

• Xenogreft: Hayvansal kaynaklı, işlenmiş greftlerdir.

• Alloplastik materyaller: Sentetik kemik greftleridir.

Kemik artırımı ile implant aynı gün yapılır mı?

Bazen evet, bazen hayır. Bu karar “primer stabilite” ve “risk yönetimi” ile ilgilidir.

• Aynı seansta implant + kemik artırımı: Kemik hacmi kısmen yeterliyse, implant stabil yerleşebiliyorsa ve yapılacak artırımla çevre destek hedefleniyorsa planlanabilir.

• Önce kemik artırımı, sonra implant: Kemik hacmi belirgin yetersizse veya implant stabilitesi sağlanamayacaksa önce kemik artırımı yapılır, kemik iyileştikten sonra implant planlanır.

İşlem nasıl yapılır?

Yönteme göre değişir, fakat genel akış şu şekildedir:

• Anestezi ve hazırlık: Çoğu işlem lokal anestezi ile yapılabilir. Kapsam büyüdükçe veya hasta konforu gerektiğinde farklı seçenekler planlanabilir.

• Cerrahi alanın açılması: Kemik defekti görülür, temizlenir ve planlanan şekle göre hazırlanır.

• Greft uygulaması: Seçilen greft materyali uygulanır. Gerekirse membran ile bölge korunur.

• Kapatma ve dikiş: Yumuşak doku, grefti koruyacak şekilde kapatılır.

Kemik artırımı sonrası neler normaldir?

İlk günlerde şu şikayetler sık görülebilir:

• Hafif ila orta düzey ağrı

• Şişlik, bazen morarma

• Dikiş hattında hassasiyet

• Çiğneme sırasında rahatsızlık

• Hafif sızıntı tarzında kanama

Şişlik çoğu kişide 48 ila 72 saatte en belirgin hale gelir, sonra kademeli azalır.

Ne zaman tekrar değerlendirme gerekir?

Şu durumlarda kontrol geciktirilmemelidir:

• Basıyla durmayan veya artan kanama

• Giderek artan şiddetli ağrı

• Ateş, titreme

• Kötü koku ile birlikte artan akıntı

• Yüzde belirgin asimetri yapan şişlik

• Dikiş hattında açılma veya greftin açıkta kalması şüphesi

• Dudak, çene veya dilde beklenenden uzun süren uyuşma veya artan his değişikliği

Kemik artırımı sonrası bakım önerileri

• Beslenme: İlk günlerde yumuşak gıdalar konfor sağlar. Sert, kırıntılı ve bölgeye baskı yapan gıdalar bir süre kısıtlanabilir.

• Ağız hijyeni: Temizlik sürdürülür ama işlem bölgesi travmatize edilmeden nazik fırçalama yapılır. Hekimin önerdiği ağız bakım planı uygulanır.

• Şişlik yönetimi: İlk 24 saatte aralıklı soğuk uygulama bazı hastalarda rahatlatıcı olabilir.

• Sigara: Sigara, iyileşmeyi olumsuz etkileyebilir ve komplikasyon riskini artırabilir. Erken dönemde ara vermek iyileşmeyi belirgin destekler.

• İlaçlar: Ağrı kesici ve gerekli görülen diğer ilaçlar kişiye özel planlanır. Düzenli kullanılan ilaçlar, özellikle kan sulandırıcılar, hekimle birlikte yönetilmelidir.

Alveolar kemik artırımı riskleri nelerdir?

Her cerrahi işlemde olduğu gibi riskler vardır. Risk düzeyi; tekniğe, defektin büyüklüğüne ve hastanın genel durumuna göre değişir. Olası riskler:

• Enfeksiyon

• Dikiş hattında açılma ve greftin açığa çıkması

• Şişlik ve uzun süren hassasiyet

• Beklenen hacim kazanımının sınırlı kalması

• İleri vakalarda ek cerrahi gereksinimi

• Komşu anatomik yapılara yakın bölgelerde özel riskler, örneğin alt çenede sinir kanalı yakınlığı, üst çenede sinüs komşuluğu

TOBB ETÜ Hastanesi’nde süreç nasıl planlanır?

Alveolar kemik artırımı genellikle implant planlamasının bir parçası olarak ele alınır. Pratik akış çoğunlukla şöyle ilerler:

1. Muayene ile eksik diş bölgesinin ve diş eti dokusunun değerlendirilmesi

2. Gerekli görüntüleme ile kemik hacminin ve anatomik komşulukların incelenmesi

3. Hedefe göre teknik seçimi, aynı gün implant mı, aşamalı plan mı kararının verilmesi

4. Cerrahi uygulama ve işlem sonrası bakım planının paylaşılması

5. Kontrollerle iyileşmenin izlenmesi ve implant aşamasının zamanlanması

Bilgilendirme Notu: Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır. Uygun yöntem seçimi; muayene, görüntüleme, kemik yetersizliğinin tipi ve kişisel risk faktörlerine göre belirlenir.